10 สัญลักษณ์แนวเชื่อม ที่ช่างเชื่อมควรรู้ก่อนอ่านแบบ
งานเชื่อมไม่ได้มีแค่การทำแนวเชื่อมให้สวย แต่ต้องสามารถอ่านแบบและเข้าใจว่า ผู้ออกแบบต้องการให้เชื่อมแบบไหน ตำแหน่งใด และมีรายละเอียดอะไรเพิ่มเติม
สัญลักษณ์แนวเชื่อมมีไว้ทำอะไร?
สัญลักษณ์ในแบบงานช่วยสื่อสารข้อกำหนดเกี่ยวกับงานเชื่อม
ระหว่างผู้ออกแบบ ผู้ผลิต ผู้ตรวจสอบ และช่างเชื่อม
แต่การอ่านแบบจริงไม่ควรดูเฉพาะ
Basic Weld Symbol
เพียงตัวเดียว ต้องพิจารณาตำแหน่งบน Reference Line,
Arrow, Dimension, Supplementary Symbol,
Tail และหมายเหตุอื่นตามระบบมาตรฐานที่แบบนั้นอ้างอิงด้วย
ก่อนจำ 10 รูป ต้องเข้าใจโครงสร้างของสัญลักษณ์ก่อน
สัญลักษณ์พื้นฐานบอก ประเภทของแนวเชื่อม แต่รายละเอียดของงานจริงยังต้องอ่านองค์ประกอบอื่นประกอบกัน
Arrow
ลูกศรช่วยระบุ Joint หรือตำแหน่งที่ข้อกำหนดการเชื่อมอ้างถึง
Reference Line
เส้นหลักที่ใช้วาง Weld Symbol และข้อมูลประกอบ
Basic Symbol
รูปสัญลักษณ์พื้นฐาน ใช้ระบุลักษณะของแนวเชื่อมที่ต้องการ
Dimensions & Notes
ขนาด ความยาว ระยะ Pitch Contour, Finish และรายละเอียดอื่น ต้องอ่านร่วมกันตามแบบ
10 รูปแบบแนวเชื่อมที่พบบ่อย
ภาพต่อไปนี้เป็นตัวอย่างจากบทความเดิมของ FACTORIPRO เพื่อช่วยให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่าง รูปแบบรอยต่อกับสัญลักษณ์ที่ใช้ในแบบ โดยการใช้งานจริงต้องยึดมาตรฐานและ Drawing ของโครงการเป็นหลัก
การเชื่อมต่อชนไม่บาก
SQUARE BUTT / SQUARE GROOVE WELDใช้กับรอยต่อชนที่ขอบชิ้นงาน ไม่มีการเตรียมร่องแบบ V, U หรือ Bevel รายละเอียดช่องว่างรากและข้อกำหนดอื่น ต้องอ่านจากแบบงานร่วมด้วย
การเชื่อมต่อชนบากร่องตัววีด้านเดียว
SINGLE-V BUTT / V-GROOVE WELDรอยต่อถูกเตรียมเป็นร่องรูปตัว V จากด้านหนึ่งของ Joint โดยมุมร่อง Root Opening และรายละเอียดอื่น ต้องเป็นไปตามแบบหรือ Welding Procedure
การเชื่อมต่อชนบากร่องตัววีสองด้าน
DOUBLE-V BUTT / DOUBLE-V-GROOVE WELDมีการเตรียมร่องจากทั้งสองด้านของรอยต่อ เกิดลักษณะคล้ายตัว X รายละเอียดการเตรียม Joint และลำดับการเชื่อมต้องอ้างอิงแบบและ Procedure
การเชื่อมต่อชนบากร่องเอียงด้านเดียว
SINGLE-BEVEL BUTT / BEVEL-GROOVE WELDโดยทั่วไปขอบของสมาชิกหนึ่งด้าน ถูกเตรียมเป็น Bevel ขณะที่อีกด้านมีลักษณะต่างออกไปตาม Joint Design ต้องดูทิศทางและรายละเอียดจากแบบจริง
การเชื่อมต่อชนบากร่องเอียงด้านเดียวหน้าประชิดกว้าง
SINGLE-BEVEL BUTT WELD WITH BROAD ROOT FACEเป็นตัวอย่างการเตรียมรอยต่อแบบ Bevel ที่มีรายละเอียด Root Face ตามรูปแบบของ Joint ขนาดและรูปทรงจริงต้องยึดตาม Drawing และข้อกำหนดของงาน
การเชื่อมต่อชนบากร่องตัวยูด้านเดียว
SINGLE-U BUTT / U-GROOVE WELDขอบของรอยต่อถูกเตรียมให้เกิด Groove ที่มีลักษณะโค้งคล้ายตัว U Geometry และรายละเอียดของร่อง ต้องกำหนดตามแบบและ Procedure
การเชื่อมต่อชนบากร่องตัวเจด้านเดียว
SINGLE-J BUTT / J-GROOVE WELDสมาชิกด้านหนึ่งถูกเตรียมขอบ ให้มีลักษณะโค้งคล้ายตัว J ส่วนรายละเอียดอีกด้านและ Geometry ของ Joint ต้องอ่านจากแบบงานจริง
การเชื่อมบริเวณขอบของรอยต่อแบบหน้าแปลน
EDGE WELD / FLANGED JOINTเป็นการเชื่อมบริเวณขอบของชิ้นงาน ที่มีรูปแบบ Joint ตามที่กำหนด คำเรียกและรูปสัญลักษณ์ต้องตรวจสอบกับ Welding Symbol Standard ที่แบบงานใช้อ้างอิง
การเชื่อมฟิลเลต
FILLET WELDเป็นรูปแบบที่พบได้บ่อยในรอยต่อประเภทต่าง ๆ เช่น T-Joint, Lap Joint หรือ Corner Joint โดยขนาด ความยาว และตำแหน่งของแนวเชื่อม ต้องอ่านจากข้อมูลประกอบสัญลักษณ์
การเชื่อมสล็อต
SLOT WELDใช้ร่องหรือช่องยาวในสมาชิกหนึ่ง เพื่อทำแนวเชื่อมเชื่อมต่อกับสมาชิกอีกชิ้น รูปร่าง ขนาด ตำแหน่ง จำนวน และรายละเอียดของ Slot ต้องเป็นไปตาม Drawing
สัญลักษณ์คล้ายกัน แต่ระบบมาตรฐานอาจเขียนไม่เหมือนกัน
คำศัพท์อย่าง Butt Weld และ Groove Weld
รวมถึงวิธีแสดง Arrow Side, Other Side,
Reference Line และรายละเอียดประกอบ
อาจแตกต่างกันตามระบบมาตรฐานที่ใช้อ้างอิง
เพราะฉะนั้นก่อนตีความแบบจริง
ควรตรวจสอบว่า Drawing หรือ Project Specification
กำหนดมาตรฐานใดไว้
ไม่ควรนำหลักการจากคนละมาตรฐานมาผสมกันโดยไม่ตรวจสอบ
เห็นรูปสัญลักษณ์แล้ว ยังเริ่มเชื่อมไม่ได้ทันที
Basic Weld Symbol เป็นเพียงส่วนหนึ่งของข้อมูลในแบบ
งานจริงอาจยังต้องพิจารณา
ขนาดแนวเชื่อม ความยาว ระยะห่าง
Groove Angle, Root Opening, Contour,
Finish, Weld-All-Around, Field Weld
รวมถึง WPS และข้อกำหนดของโครงการ
ดังนั้นเป้าหมายของการจำสัญลักษณ์
ไม่ใช่แค่จำว่า “รูปนี้ชื่ออะไร”
แต่ต้องเข้าใจว่าข้อมูลแต่ละส่วนของแบบ
กำลังสั่งให้ทำอะไร
อ่านสัญลักษณ์ได้ ต้องอ่าน “ทั้งระบบ” ไม่ใช่จำแค่ 10 รูป
การรู้จัก Square, V, Double-V, Bevel,
U, J, Edge, Fillet และ Slot
ช่วยสร้างพื้นฐานในการอ่านแบบงานเชื่อม
แต่ในการทำงานจริง
ต้องดู Arrow + Reference Line +
Basic Symbol + Dimensions + Supplementary Information
และตรวจสอบมาตรฐานที่ Drawing อ้างอิง
ก่อนนำข้อมูลไปใช้ผลิตหรือตรวจงาน
.png)
