1 นิ้วมี 8 หุน แล้วทำไมเวอร์เนียมี 10 ช่อง?
คำตอบคือ “10 ช่อง” ไม่ได้หมายถึง 10 หุน แต่เป็นการแบ่งสเกลนิ้วแบบทศนิยม เพื่อให้อ่านค่าร่วมกับเวอร์เนียสเกลได้ละเอียดขึ้น ขณะที่หน่วย “หุน” ยังคงใช้ความสัมพันธ์เดิม
“1 นิ้วมี 8 หุน แล้วเวอร์เนียตัวนี้ทำไมถึงมี 10 หุน? ถ้า 1 นิ้วยังเท่ากับ 8 หุน แล้ว 10 ช่องอ่านอย่างไร?”
จุดที่ทำให้สับสนคือการมองขีดตัวเลข 0–1–2–3… บนสเกลนิ้ว แล้วตีความว่าแต่ละช่องคือ “หุน” ทั้งที่จริงเป็นคนละระบบการแบ่งสเกล
= 8 หุน
เหมือนเดิม
เวอร์เนียที่เป็นคำถาม
คำอธิบายจากโพสต์ต้นทาง
เวอร์เนียมีหลายความละเอียด เช่น 0.02 มม. คู่กับสเกลนิ้วละเอียด และ 0.05 มม. ในเวอร์เนียบางรูปแบบ
แม้สเกลจะจัดแบ่งต่างจากระบบหุน แต่ 1 นิ้วก็ยังคงเท่ากับ 8 หุน
เวอร์เนียในคำอธิบายนี้ใช้สเกลหลักนิ้วแบบทศนิยม และเวอร์เนียสเกลสำหรับอ่านละเอียดถึง 0.001 นิ้ว
“หุน” กับ “ช่องบนเวอร์เนีย” ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน
ในภาษาช่างไทย
1 หุน = 1/8 นิ้ว = 0.125 นิ้ว
ดังนั้น
8 หุน = 1 นิ้ว
แต่ผู้ผลิตเวอร์เนียสามารถออกแบบสเกลหลักของระบบนิ้ว
ให้แบ่ง 1 นิ้วออกเป็นช่วงแบบทศนิยม
เพื่อให้อ่านค่าร่วมกับ Vernier Scale ได้สะดวก
เพราะฉะนั้นการเห็นเลขแบ่งเป็น
10 ช่วงในระยะ 1 นิ้ว
ไม่ได้หมายความว่าเครื่องมือกำลังบอกว่า
“1 นิ้ว = 10 หุน”
ต่างกันตรงไหน?
นี่คือการแบ่งนิ้วเป็น “หุน” ดังนั้น 1 หุนเท่ากับ 1/8 นิ้ว และ 4 หุนเท่ากับครึ่งนิ้ว
นี่คือการแบ่ง 1 นิ้วเป็น 10 ส่วนเท่า ๆ กัน เพื่ออ่านนิ้วแบบทศนิยม หนึ่งช่วงใหญ่จึงเท่ากับ 0.100 นิ้ว ไม่ใช่ 1 หุน
แล้ว 10 ช่องบนสเกลนี้มีค่าเท่าไร?
ถ้า 1 นิ้วถูกแบ่งเป็น 10 ช่วงใหญ่เท่า ๆ กัน แต่ละช่วงใหญ่จะมีค่า 0.100 นิ้ว และหากแต่ละช่วงใหญ่นั้นแบ่งต่อเป็น 4 ช่องเล็ก แต่ละช่องเล็กจะมีค่า 0.025 นิ้ว
1 ช่วงใหญ่ = 0.100″
1 ช่วงใหญ่แบ่ง 4 ช่องเล็ก
1 ช่องเล็ก = 0.025″
ดังนั้น 1 นิ้ว = 40 ช่องเล็ก
ถ้าจะมองสเกลนี้เป็น “หุน” ล่ะ?
เพราะ 1 หุน = 0.125 นิ้ว และขีดเล็กบนสเกลหลักในตัวอย่างนี้เท่ากับ 0.025 นิ้ว จึงสามารถเทียบตำแหน่งได้ดังนี้
เท่ากับ 5 ช่องเล็ก × 0.025″
เท่ากับ 10 ช่องเล็ก
เท่ากับ 15 ช่องเล็ก
ครึ่งนิ้ว หรือ 5 ช่วงใหญ่พอดี
ไม่ใช่ “1 หุน = 1 ช่องใหญ่ + 1 ขีดเล็ก”
ถ้าสเกลหลักเป็นแบบที่อธิบายข้างต้น
1 ช่วงใหญ่ = 0.100 นิ้ว
และ 1 ช่องเล็ก = 0.025 นิ้ว
ดังนั้นในเชิงระยะ
1 หุน = 0.125 นิ้ว
= 0.100 + 0.025 นิ้ว
จึงอาจมองตำแหน่งเป็น
“1 ช่วงใหญ่ + 1 ช่องเล็ก” ได้
แต่ไม่ควรจำว่า
“หนึ่งช่องใหญ่คือหนึ่งหุน”
เพราะช่องใหญ่จริง ๆ มีค่าเพียง 0.100 นิ้ว
วิธีอ่านเวอร์เนีย 0.001 นิ้ว
หลักการอ่านให้แยกเป็นสองส่วน คือค่าจาก Main Scale และค่าละเอียดจาก Vernier Scale
อ่านสเกลหลัก
ดูค่าบน Main Scale ที่อยู่ทางซ้ายของเลข 0 บน Vernier Scale
หาขีดที่ตรงกัน
ดูว่าขีดใดบน Vernier Scale ตรงกับขีดบน Main Scale มากที่สุด
บวกค่าละเอียด
สำหรับเวอร์เนียที่มี Least Count 0.001″ นำหมายเลขขีดที่ตรงกัน คูณ 0.001″ แล้วบวกกับค่าจากสเกลหลัก
ตัวอย่างสมมติการอ่านค่า
Vernier = 0.006″
ค่าที่อ่านได้ = 0.381″
ตัวเลขนี้เป็นเพียงตัวอย่างเพื่ออธิบายวิธีอ่าน ไม่ใช่ค่าที่อ่านจากภาพเวอร์เนียต้นฉบับ
0.001 นิ้ว คือ “ความละเอียดในการอ่าน” ไม่ใช่ 1 หุน
ตัวเลข 0.001 นิ้วบนเวอร์เนีย
หมายถึง Least Count หรือค่าละเอียดที่สเกลออกแบบให้แยกอ่านได้
ไม่ได้หมายความว่าสเกลหลักแต่ละขีดมีค่า 0.001 นิ้ว
ก่อนอ่านเครื่องมือจริง
ควรตรวจข้อความที่สลักบนเวอร์เนียว่า
ระบุความละเอียดเป็นเท่าไร
เพราะเวอร์เนียแต่ละรุ่นอาจใช้รูปแบบสเกลต่างกัน
เห็น 10 ช่อง ไม่ได้แปลว่ามี 10 หุน
จำหลักเดียวก่อน:
1 นิ้ว = 8 หุน และ 1 หุน = 0.125 นิ้ว
ส่วน 10 ช่องที่เห็นบนเวอร์เนีย
เป็นการแบ่ง 1 นิ้วแบบทศนิยม
ดังนั้น 1 ช่วงใหญ่ = 0.100 นิ้ว
ถ้าแต่ละช่วงใหญ่แบ่งเป็น 4 ช่องเล็ก
จะได้ช่องละ 0.025 นิ้ว
และครบ 1 นิ้วจะมี 40 ช่องเล็ก
ส่วนการอ่านละเอียดกว่านั้น
ให้ใช้ Vernier Scale
ตาม Least Count ที่ระบุบนเครื่องมือ
เช่น 0.001 นิ้ว
.png)
