ระบบดูดควัน (Fume Extraction) สำคัญแค่ไหนในงานเชื่อมโลหะ

FACTORIPRO · WELDING SAFETY

ระบบดูดควัน Fume Extraction สำคัญแค่ไหนในงานเชื่อมโลหะ?

งานเชื่อมสามารถสร้าง Welding Fume และก๊าซจากกระบวนการ ที่ผู้ปฏิบัติงานอาจสูดเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจ การควบคุมที่แหล่งกำเนิดจึงเป็นส่วนสำคัญ ของการจัดการความเสี่ยงในพื้นที่เชื่อม

WELDING FUME LEV VENTILATION OCCUPATIONAL HEALTH
ระบบดูดควัน Fume Extraction สำหรับงานเชื่อมโลหะ
WHY IT MATTERS จับควัน
ตั้งแต่
จุดกำเนิด

เมื่อโลหะ ลวดเชื่อม ฟลักซ์ หรือสารเคลือบบนชิ้นงานได้รับความร้อนสูง กระบวนการเชื่อมสามารถสร้าง ควันและสารปนเปื้อนในอากาศได้

วิธีควบคุมที่สำคัญวิธีหนึ่งคือ Local Exhaust Ventilation หรือ LEV ซึ่งออกแบบให้จับสารปนเปื้อน ใกล้บริเวณที่เกิดขึ้น ก่อนแพร่กระจายเข้าสู่บริเวณหายใจของผู้ปฏิบัติงาน และพื้นที่ทำงาน

EXPOSURE PATH

ควันเกิดขึ้นแล้วไปไหน?

01 · SOURCE บริเวณอาร์ก
และแนวเชื่อม
→
02 · PLUME ควันลอยขึ้น
และกระจายตัว
→
03 · EXPOSURE เข้าสู่บริเวณหายใจ
และพื้นที่ทำงาน
WHAT'S IN WELDING FUME?

ในควันเชื่อมมีอะไร?

Welding Fume เป็นส่วนผสมของอนุภาคละเอียด และอาจมีสารต่าง ๆ ตาม กระบวนการเชื่อม โลหะฐาน ลวดเชื่อม ฟลักซ์ สารเคลือบ และสภาวะการทำงาน จึงไม่ควรถือว่างานเชื่อมทุกประเภท สร้างสารปนเปื้อนชนิดเดียวกัน

Mn Manganese

อาจพบในควันจากงานเชื่อมบางประเภท การได้รับสัมผัสในระดับและระยะเวลาที่มากพอ มีความเกี่ยวข้องกับผลกระทบต่อระบบประสาท

Cr(VI) Hexavalent Chromium

อาจเป็นประเด็นสำคัญ ในงานเชื่อมวัสดุหรือกระบวนการบางชนิด เช่น งานที่เกี่ยวข้องกับ Stainless Steel ต้องประเมินตามงานจริง

Ni Nickel Compounds

อาจพบในงานที่เกี่ยวข้อง กับโลหะผสมที่มีนิกเกิล ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับชนิดสาร และระดับการสัมผัส

PARTICLES + GAS อนุภาคและก๊าซ

งานเชื่อมอาจสร้างทั้งอนุภาคละเอียด และก๊าซบางชนิด โดยองค์ประกอบแตกต่างกัน ตามกระบวนการและสภาพแวดล้อม

IMPORTANT · DON'T ASSUME

MIG, TIG และ Stick ไม่ได้สร้างควันในปริมาณหรือองค์ประกอบเหมือนกัน

อัตราการเกิดควันและชนิดของสารปนเปื้อน สามารถแตกต่างกันอย่างมากตามกระบวนการ วัสดุ ลวดเชื่อม กระแสเชื่อม สารเคลือบ และพารามิเตอร์อื่น

ดังนั้นการประเมินความเสี่ยง ไม่ควรดูเพียงว่า “มีควันให้เห็นมากหรือน้อย” และไม่ควรใช้คำว่า PM2.5 แทน Welding Fume ทั้งหมด

HOW EXTRACTION WORKS

ระบบดูดควันเชื่อมทำงานอย่างไร?

01 Capture

Hood หรือหัวดูด จับควันใกล้แหล่งกำเนิด ก่อนควันกระจายออกไป

02 Transport

พัดลมสร้างการไหลของอากาศ เพื่อนำอากาศปนเปื้อน ผ่านท่อหรือระบบของเครื่อง

03 Filter / Collect

ระบบที่มีการกรอง ใช้ชุดกรองหรืออุปกรณ์ดักจับ ที่เลือกตามสารปนเปื้อน และรูปแบบระบบ

04 Discharge / Return

อากาศจะถูกระบาย หรือหมุนเวียนกลับ ตามการออกแบบ ข้อกำหนด และความเหมาะสมของสารปนเปื้อน

KEY PRINCIPLE ดูดให้ใกล้
แหล่งกำเนิด
อย่างเหมาะสม

ประสิทธิภาพของระบบไม่ได้ขึ้นกับ “พัดลมแรง” เพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นกับตำแหน่ง Hood ระยะจากแหล่งกำเนิด ทิศทางของ Fume Plume การไหลของอากาศรบกวน ระบบท่อ และสมรรถนะของพัดลม

หากหัวดูดอยู่ไกลเกินไป การจับควันอาจลดลง แต่ การวางหัวดูดใกล้เกินไปหรือผิดทิศทาง ก็อาจรบกวนกระบวนการเชื่อมได้ จึงต้องออกแบบให้เหมาะกับงานจริง

FILTRATION

Filter ต้องเลือกจากสิ่งที่ต้องการควบคุม

ไม่มี Filter ชนิดเดียวที่แก้ได้ทุกสารปนเปื้อน และคำว่า “มี Filter” ไม่ได้หมายความว่าอากาศที่ออกจากระบบ สามารถหมุนเวียนกลับเข้าพื้นที่ได้เสมอ

PARTICULATE

Particulate Filter

ใช้ดักจับอนุภาค โดยชนิด ประสิทธิภาพ พื้นที่กรอง และการจัดการฝุ่น ต้องเหมาะกับโหลดฝุ่นของระบบ

HEPA

HEPA Filter

เป็น Filter ประสิทธิภาพสูง สำหรับอนุภาค แต่ต้องดูมาตรฐานและ Rating ของ Filter จริง ไม่ควรสรุปสมรรถนะจากคำว่า “0.3 ไมครอน” เพียงค่าเดียว

GAS / VAPOR

Gas & Vapor Control

Activated Carbon หรือ Media สำหรับก๊าซ/ไอ ต้องเลือกให้เหมาะกับสารเป้าหมาย ความเข้มข้น อัตราการไหล และอายุการใช้งานของ Media

WHY EXTRACTION MATTERS

ทำไมพื้นที่เชื่อมต้องให้ความสำคัญกับการควบคุมควัน?

01

ลดการสัมผัสของผู้ปฏิบัติงาน

การจับควันใกล้แหล่งกำเนิด สามารถเป็นส่วนสำคัญในการลด Welding Fume ที่แพร่เข้าสู่บริเวณหายใจ เมื่อระบบได้รับการออกแบบและใช้งานอย่างเหมาะสม

02

ควบคุมการกระจายของสารปนเปื้อน

ช่วยลดการแพร่กระจายของอนุภาค จากบริเวณเชื่อมไปยังพื้นที่อื่น แต่ยังต้องพิจารณาการระบายอากาศ และการจัดการพื้นที่โดยรวม

03

ช่วยรักษาทัศนวิสัยบริเวณทำงาน

การควบคุม Fume Plume อย่างเหมาะสมช่วยลดควันที่รบกวน บริเวณทำงานได้ แต่คุณภาพรอยเชื่อมยังขึ้นกับ พารามิเตอร์ วัสดุ การเตรียมงาน และฝีมือด้วย

04

สนับสนุนระบบอาชีวอนามัย

LEV เป็นหนึ่งในมาตรการทางวิศวกรรม ที่สามารถใช้ควบคุมการสัมผัส แต่ต้องประเมินประสิทธิผล ร่วมกับมาตรการอื่นตามความเสี่ยง

05

สภาพพื้นที่ทำงานดีขึ้น

การควบคุมควันและสารปนเปื้อน สามารถช่วยลดการกระจายในพื้นที่ และทำให้สภาพแวดล้อมของพื้นที่เชื่อม จัดการได้ดีขึ้น

ISO 45001 · IMPORTANT ติดระบบดูดควัน ไม่ได้แปลว่า “ผ่าน ISO 45001” โดยอัตโนมัติ

ISO 45001 เป็นระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย ที่ครอบคลุมมากกว่าการติดตั้งอุปกรณ์เพียงชนิดเดียว

Fume Extraction สามารถเป็นหนึ่งใน Engineering Controls ที่องค์กรใช้จัดการความเสี่ยงจากงานเชื่อม แต่ยังต้องมีการชี้บ่งอันตราย ประเมินความเสี่ยง กำหนดมาตรการควบคุม ตรวจสอบประสิทธิผล บำรุงรักษา และดำเนินการด้านอาชีวอนามัยอื่นตามความเหมาะสม

SYSTEM TYPES

ระบบดูดควันเชื่อมมีแบบไหนบ้าง?

01 · LOCAL

Local Exhaust / Extraction Arm

ใช้ Hood หรือแขนดูด จับควันบริเวณจุดเชื่อม เหมาะกับสถานีที่สามารถ จัดตำแหน่งหัวดูดใกล้แหล่งกำเนิดได้

02 · PORTABLE

Portable Fume Extractor

ชุดดูดควันแบบเคลื่อนย้ายได้ เหมาะกับงานที่เปลี่ยนตำแหน่ง แต่ยังต้องจัด Hood และดูแล Filter อย่างถูกต้อง

03 · CENTRALIZED

Centralized Extraction

ระบบส่วนกลางรองรับหลายจุด ต้องออกแบบ Airflow Duct, Fan, Pressure Loss และจำนวนจุดใช้งานร่วมกัน ตามระบบจริง

SYSTEM SELECTION

เลือกระบบดูดควันจากอะไร?

ไม่ควรเลือกจากค่า CFM เพียงตัวเดียว เพราะระบบที่มี Airflow สูง แต่จับควันจากตำแหน่งไม่ถูกต้อง ก็อาจควบคุมการสัมผัสได้ไม่ดี

01 กระบวนการเชื่อม

MIG/MAG, TIG, Stick และกระบวนการอื่น มีลักษณะการเกิดควันต่างกัน

02 วัสดุและ Consumable

พิจารณาโลหะฐาน ลวดเชื่อม ฟลักซ์ สารเคลือบ และสารปนเปื้อนที่อาจเกิดขึ้น

03 ตำแหน่งแหล่งกำเนิด

งานอยู่กับที่หรือเคลื่อนที่ รูปทรงชิ้นงาน และการเข้าถึง Hood มีผลต่อรูปแบบระบบ

04 Airflow & Capture

ต้องพิจารณา Capture Velocity การไหลรบกวน ระยะ Hood และระบบท่อ ไม่ใช่ CFM เพียงอย่างเดียว

05 Filtration

เลือก Media และระบบดักจับ ตามอนุภาค ก๊าซ/ไอ โหลดสารปนเปื้อน และวิธีจัดการอากาศหลังกรอง

06 Exposure & Verification

ประเมินการสัมผัส และตรวจสอบว่ามาตรการควบคุม ทำงานได้ตามวัตถุประสงค์ ภายใต้การใช้งานจริง

IMPORTANT · MIG / MAG / TIG

ดูดแรงเกินไปหรือวาง Hood ผิดตำแหน่ง ก็สร้างปัญหาได้

ในกระบวนการที่ใช้ Shielding Gas เช่น MIG/MAG หรือ TIG การไหลของอากาศจากระบบดูดควัน ต้องจัดให้สามารถจับควันได้ โดยไม่รบกวนการปกคลุมของก๊าซที่แนวเชื่อมมากเกินไป

หากรบกวน Shielding Gas อาจเพิ่มโอกาสเกิดปัญหาในกระบวนการเชื่อม ดังนั้น ตำแหน่ง Hood และ Airflow ต้องสมดุลระหว่างการควบคุม Fume กับความต้องการของกระบวนการ

CONTROL STRATEGY

Fume Extraction เป็นส่วนหนึ่งของระบบควบคุม ไม่ใช่คำตอบเดียว

01 Process / Material

พิจารณากระบวนการ วัสดุ Consumable และวิธีลดการเกิดสารปนเปื้อน หากสามารถทำได้

02 Engineering Control

ใช้ LEV, Enclosure หรือระบบระบายอากาศ ที่ออกแบบตามลักษณะงาน

03 Work Practice

จัดตำแหน่งผู้เชื่อม Hood และชิ้นงาน เพื่อลดการอยู่ในแนว Fume Plume

04 Respiratory Protection

หากการประเมินความเสี่ยงกำหนด อาจต้องใช้ระบบป้องกันทางเดินหายใจ ที่เลือกและจัดการอย่างเหมาะสม

FACTORIPRO SUMMARY

ระบบดูดควันเชื่อมสำคัญ เพราะต้อง ควบคุมที่แหล่งกำเนิด

Welding Fume เป็นความเสี่ยงด้านอาชีวอนามัย ที่ควรประเมินตาม กระบวนการ วัสดุ สารปนเปื้อน ระยะเวลาการสัมผัส และสภาพพื้นที่จริง

ระบบ Fume Extraction ที่ดี ไม่ได้หมายถึงเพียงพัดลมแรงหรือ Filter ละเอียด แต่ต้องสามารถจับควันได้อย่างเหมาะสม มี Airflow และระบบท่อที่สอดคล้องกับงาน เลือก Filter ตามสารปนเปื้อน และได้รับการตรวจสอบบำรุงรักษา

ที่สำคัญ ระบบดูดควัน ไม่ได้แทนที่การประเมินความเสี่ยง การระบายอากาศ มาตรการทำงาน หรือ Respiratory Protection ในกรณีที่มาตรการเหล่านั้นยังจำเป็น

01 HAZARD 02 SOURCE 03 CAPTURE 04 TRANSPORT 05 FILTER 06 VERIFY 07 MAINTAIN


Visitors: 102,579