ปะเก็นมีกี่แบบ? ใช้งานต่างกันยังไง เลือกให้ถูก แก้รั่วอยู่หมัด

ปะเก็นไม่ได้มีหน้าที่แค่ “อุดรอยรั่ว”

ปะเก็น (Gasket) ใช้ประกอบระหว่างผิวสัมผัส เช่น หน้าแปลนท่อ ปั๊ม วาล์ว ฝาครอบ และชิ้นส่วนเครื่องจักร เพื่อสร้างซีลระหว่างผิวประกบ

ปะเก็นต้องรับแรงกดจากการประกอบ พร้อมรักษาการซีลภายใต้สภาวะการทำงานจริง ดังนั้นการเลือกปะเก็นจึงต้องดูมากกว่าแค่ “รั่วตรงไหน”

SELECTION RULE MEDIA
TEMPERATURE
PRESSURE
JOINT DESIGN

01 · GASKET TYPES

ปะเก็นมีกี่แบบ? ใช้งานต่างกันยังไง

ปะเก็นสามารถแบ่งได้หลายวิธีตามโครงสร้างและวัสดุ โดยกลุ่มพื้นฐานที่พบในงานอุตสาหกรรม สามารถทำความเข้าใจได้จาก 4 กลุ่มต่อไปนี้

01 · NON-METALLIC

ปะเก็นแบบอโลหะ

ผลิตจากวัสดุอโลหะหลายประเภท เช่น Elastomer, Fiber Sheet, PTFE และวัสดุเฉพาะทางอื่น ๆ

จุดเด่นคือมีวัสดุให้เลือกหลากหลาย และสามารถปรับตัวเข้ากับผิวประกบได้ดี แต่ขีดจำกัดด้านอุณหภูมิ ความดัน และสารเคมีแตกต่างกันมากตามวัสดุ

พบได้ใน

ระบบน้ำ ปั๊ม วาล์ว ระบบอากาศ หน้าแปลน และงานอุตสาหกรรมทั่วไป ตามสเปกของวัสดุ

02 · METALLIC

ปะเก็นโลหะ

ใช้โลหะเป็นองค์ประกอบหลัก และมีหลายรูปแบบตามลักษณะของ Joint เช่น Ring Type Joint ในงานที่ออกแบบรองรับ

สามารถใช้กับสภาวะที่ต้องการ ความทนทานต่ออุณหภูมิและความดันสูง แต่ต้องเลือกวัสดุ รูปทรง หน้าแปลน และแรงขันให้ตรงกับระบบ

พบได้ใน

ระบบแรงดันหรืออุณหภูมิสูง Steam, Oil & Gas และ Process Piping ที่ออกแบบ Joint สำหรับปะเก็นชนิดนั้น

03 · COMPOSITE

ปะเก็นแบบผสม

ใช้วัสดุมากกว่าหนึ่งชนิดร่วมกัน เพื่อให้ได้คุณสมบัติด้านความแข็งแรง และการซีลตามที่ต้องการ

ตัวอย่างที่พบได้คือ Spiral Wound Gasket และ Jacketed Gasket ซึ่งแต่ละแบบมีโครงสร้าง และขอบเขตการใช้งานต่างกัน

พบได้ใน

Process Piping, โรงกลั่น โรงไฟฟ้า ระบบน้ำมัน และงานอุตสาหกรรมที่มีเงื่อนไขการทำงานสูง

04 · LIQUID / FORMED-IN-PLACE

ปะเก็นเหลว

เป็นสารซีลที่ใช้กับผิวประกบ และสร้างชั้นซีลหลังประกอบ โดยมีหลาย Chemistry และวิธีการ Cure

นิยมพบในฝาครอบเครื่องยนต์ Housing หรือ Gearbox บางประเภท แต่ต้องใช้กับ Joint ที่ผู้ผลิตอนุญาต

ข้อสำคัญ

ไม่ควรใช้ Liquid Gasket แทนปะเก็นแผ่นในทุกจุด เพราะความหนาของปะเก็น อาจเป็นส่วนหนึ่งของระยะประกอบและการออกแบบ

02 · SELECT BY SERVICE

อย่าเลือกปะเก็นจาก “แรงดัน” อย่างเดียว

คำว่า “แรงดันต่ำใช้ยาง แรงดันสูงใช้โลหะ” ช่วยให้เห็นภาพแบบง่าย แต่ยังไม่เพียงพอสำหรับเลือกใช้งานจริง เพราะปะเก็นต้องทำงานร่วมกับทั้ง Fluid, Temperature, Pressure และ Joint

01 · MEDIA ของไหลคืออะไร?

น้ำ น้ำมัน ไอน้ำ กรด ด่าง Solvent หรือ Gas ต้องเข้ากันได้กับวัสดุปะเก็น

02 · TEMPERATURE ร้อนแค่ไหน?

อุณหภูมิมีผลต่อ Elastomer, Binder และสมบัติของวัสดุซีล

03 · PRESSURE แรงดันเท่าไร?

พิจารณาสภาวะทำงาน รวมถึงเงื่อนไขผิดปกติ ที่ระบบออกแบบให้รับได้

04 · JOINT หน้าแปลนเป็นแบบไหน?

Flange design, Surface, Bolt Load และขนาดปะเก็น มีผลต่อการซีลโดยตรง

03 · WHY GASKETS LEAK

เปลี่ยนปะเก็นแล้วทำไมยังรั่ว?

การรั่วไม่ได้แปลว่า “ปะเก็นไม่ดี” เสมอไป เพราะ Gasket เป็นเพียงส่วนหนึ่งของ Bolted Joint ทั้งระบบ

01 · MATERIAL

วัสดุไม่เข้ากับของไหล

ปะเก็นอาจบวม แข็ง เสื่อมสภาพ หรือสูญเสียสมบัติเมื่อสัมผัสสารที่ไม่เข้ากัน

02 · SURFACE

ผิวประกบมีปัญหา

หน้าแปลนเสียหาย สกปรก มีรอย หรือสภาพผิวไม่เหมาะกับปะเก็น สามารถทำให้ซีลไม่สมบูรณ์

03 · BOLT LOAD

แรงกดปะเก็นไม่เหมาะสม

แรงขันไม่เพียงพอหรือไม่สม่ำเสมอ อาจทำให้ปะเก็นสร้างและรักษาซีลไม่ได้ ขณะที่การขันเกินข้อกำหนดก็สร้างความเสียหายได้

04 · INSTALLATION

ประกอบไม่ถูกต้อง

วางปะเก็นผิดตำแหน่ง ใช้ขนาดไม่ตรง ประกอบหน้าแปลนไม่เหมาะสม หรือไม่ทำตามลำดับและวิธีขันที่กำหนด

รั่วซ้ำ อย่ารีบเพิ่มปะเก็นอีกชั้น

การซ้อนปะเก็นหลายชั้น หรือเพิ่ม Sealant โดยไม่ได้ตรวจสาเหตุ ไม่ใช่วิธีแก้รั่วที่ใช้ได้กับทุก Joint และอาจเปลี่ยนพฤติกรรมการรับแรงกดของปะเก็น

หากจุดเดิมรั่วซ้ำ ควรตรวจสภาพหน้าแปลน Alignment, Fastener, Bolt Load, ขนาดและวัสดุปะเก็น รวมถึงสภาวะ Pressure / Temperature ของระบบก่อนประกอบใหม่

04 · BEFORE INSTALLATION

ก่อนใส่ปะเก็น เช็ก 6 อย่างนี้

01

ชนิดของ Fluid

เช็ก Chemical Compatibility ของวัสดุกับของไหลจริง

02

Pressure & Temperature

ใช้ค่าการทำงานจริง และข้อกำหนดของระบบในการเลือก

03

ประเภทหน้าแปลน

ขนาด Rating รูปแบบหน้า และชนิดปะเก็นต้องเข้ากัน

04

สภาพผิวประกบ

ตรวจความสะอาด ความเสียหายและสภาพผิวก่อนประกอบ

05

Fastener & Bolt Load

ตรวจ Bolt, Nut, Lubrication และวิธีขันตาม Procedure ที่กำหนด

06

Installation Procedure

ใช้ปะเก็นขนาดถูกต้อง จัดศูนย์ และขันตามลำดับที่เหมาะสม

FACTORIPRO SUMMARY

อยากแก้รั่วให้อยู่หมัด ต้องเลือกทั้ง “ปะเก็น” และ “Joint” ให้ถูก

ปะเก็นมีทั้งแบบอโลหะ โลหะ Composite และสารซีลแบบ Formed-in-place แต่ไม่มีชนิดใดที่ดีที่สุดสำหรับทุกงาน

การเลือกที่ถูกต้องต้องดู ชนิดของของไหล อุณหภูมิ ความดัน Chemical Compatibility ลักษณะหน้าแปลน และแรงกดจาก Bolt ร่วมกัน

หากจุดเดิมรั่วซ้ำ อย่าเปลี่ยนปะเก็นอย่างเดียวแล้วจบ เพราะต้นเหตุอาจอยู่ที่หน้าแปลน การประกอบ Alignment หรือ Bolt Load ไม่ใช่ตัวปะเก็นเอง

ปะเก็นมีกี่แบบ? ใช้แก้รั่วตรงไหนถึงจะอยู่หมัด

ปะเก็นคืออะไร? ใช้แก้รั่วตรงไหนถึงจะอยู่หมัด

ปะเก็นไม่ได้มีหน้าที่แค่ “อุดรอยรั่ว”

ปะเก็นมีกี่แบบ? ใช้งานต่างกันยังไง

ปะเก็นแบบอโลหะ

ปะเก็นโลหะ

ปะเก็นแบบผสม

ปะเก็นเหลว

อย่าเลือกปะเก็นจาก “แรงดัน” อย่างเดียว

เปลี่ยนปะเก็นแล้วทำไมยังรั่ว?

วัสดุไม่เข้ากับของไหล

ผิวประกบมีปัญหา

แรงกดปะเก็นไม่เหมาะสม

ประกอบไม่ถูกต้อง

ก่อนใส่ปะเก็น เช็ก 6 อย่างนี้

อยากแก้รั่วให้อยู่หมัด ต้องเลือกทั้ง “ปะเก็น” และ “Joint” ให้ถูก