วิธีถอดน็อตหกเหลี่ยมหัวจมที่รูดออกได้อย่างง่ายดาย

FACTORIPRO · TECHNICIAN KNOWLEDGE

น็อตหกเหลี่ยมหัวจมรูด เอาออกยังไงโดยไม่ทำงานพัง?

หัวหกเหลี่ยมด้านในเสียจนประแจ Allen จับไม่อยู่ ยังไม่จำเป็นต้องเริ่มด้วยการเจียรหรือทำลายหัวทันที ควรไล่วิธีจาก เสียหายน้อย → เสียหายมาก เพื่อรักษาเกลียวและชิ้นงานไว้ให้มากที่สุด

STRIPPED HEX SCREW EXTRACTOR IMPACT DRIVER REMOVE & REPAIR
Q1 · CASE QUESTION

“น็อตหกเหลี่ยมหัวจม หัวมันรูด ใช้อะไรเอาออกได้ครับ?”

ปัญหาคือช่องหกเหลี่ยมด้านในของหัวสกรูเสียรูป จนประแจหกเหลี่ยมไม่สามารถถ่ายทอดแรงบิดได้ตามปกติ แต่ก่อนเลือกวิธีถอด ควรดูด้วยว่าหัวสกรูยังเหลือเนื้อเท่าไร และตัวสกรูติดแน่นเพราะอะไร

KEY IDEA เริ่มจากวิธี
ที่ทำลายชิ้นงาน
น้อยที่สุดก่อน

วิธีที่ช่างแนะนำจากโพสต์ต้นทาง

A1

ใช้ดอก Easy Out

A2

ไขควงตอก + ปากแบน

A3

บากหัวแล้วใช้ไขควงหัวผ่าหมุนออก

A4

หินเจียรผ่าหัวแล้วใช้สกัดช่วยคลาย

ก่อนถอด ต้องแยกให้ออกว่า “หัวรูด” หรือ “เกลียวติด”

หัวรูดเป็นเพียงอาการที่มองเห็น แต่สาเหตุที่ทำให้สกรูคลายไม่ออกอาจมีมากกว่านั้น เช่น ขันแน่นเกินไป สนิม การกัดติดของเกลียว น้ำยาล็อกเกลียว หรือเกลียวเสียหาย

ถ้าตัวสกรูติดแน่นมาก การเพิ่มแรงอย่างเดียวอาจทำให้หัวเสียหนักขึ้น หรือทำให้สกรูขาดคารู ซึ่งจะถอดยากกว่าเดิม

4 วิธีถอดน็อตหัวจมที่รูด

เลือกวิธีตามสภาพของหัวสกรู พื้นที่รอบชิ้นงาน และเครื่องมือที่มี ไม่จำเป็นต้องใช้วิธีรุนแรงที่สุดตั้งแต่แรก

01

ใช้ Screw Extractor / Easy Out

เป็นเครื่องมือสำหรับช่วยถอนสกรูหรือน็อตที่เสียหาย โดยทั่วไปอาจต้องเตรียมรูนำตามขนาดและขั้นตอน ที่ผู้ผลิตชุด Extractor กำหนด แล้วใช้ตัวถอนจับกับสกรูเพื่อหมุนคลายออก

อย่าใช้วิธี “เจาะแล้วตอก” เป็นกฎเดียวกับ Easy Out ทุกแบบ เพราะ Extractor แต่ละระบบมีวิธีใช้งานต่างกัน ควรเลือกขนาดและทำตามคู่มือของชุดที่ใช้

02

ใช้ไขควงตอก

ถ้าหัวยังมีพื้นที่ให้สร้างจุดรับแรงได้ ไขควงตอกแบบ Manual Impact Driver สามารถช่วยเปลี่ยนแรงกระแทกเป็นแรงหมุน เพื่อช่วยคลายสกรูที่ติดแน่น

ต้องเลือกหัวเครื่องมือที่สามารถจับกับสกรูได้จริง และรองรับชิ้นงานให้มั่นคงก่อนตอก

03

บากหัวเป็นร่อง

ถ้าหัวสกรูเข้าถึงได้และมีเนื้อเพียงพอ สามารถสร้างร่องตรงบนหัว แล้วใช้ไขควงปากแบนที่มีขนาดพอดีกับร่อง เพื่อสร้างจุดรับแรงใหม่

ต้องระวังไม่ให้ร่องลึกหรือกว้างจนหัวสกรูอ่อนตัว และไม่ให้เครื่องมือตัดโดนผิวชิ้นงานรอบข้าง

04

เจียร / สกัด เมื่อวิธีอื่นไม่ได้ผล

หากหัวเสียหายหนักและวิธีที่ทำลายน้อยกว่าไม่ได้ผล อาจต้องใช้วิธีตัด บาก เจียร หรือใช้สกัดช่วยสร้างแรงหมุน

วิธีนี้มีความเสี่ยงต่อ หัวสกรู เกลียว และผิวชิ้นงาน มากขึ้น จึงควรถือเป็นขั้นที่ต้องใช้ความระมัดระวังสูง ไม่ใช่วิธีแรกที่เลือกใช้

หลักง่าย ๆ คือ “เบาก่อน หนักทีหลัง”

ยิ่งทำลายหัวสกรูมาก ทางเลือกในการแก้ไขขั้นต่อไปก็ยิ่งเหลือน้อย

LEVEL 01

ประเมินสภาพ

เช็กหัวสกรู พื้นที่ทำงาน สนิม และสาเหตุที่ทำให้ติด

LEVEL 02

สร้างจุดจับใหม่

ใช้เครื่องมือที่เหมาะ เพื่อสร้างแรงบิดโดยเสียหายน้อย

LEVEL 03

ใช้ Extractor

เลือกขนาดและขั้นตอน ตามระบบของชุดถอนสกรู

LEVEL 04

ตัด / เจียร / เจาะ

ใช้เมื่อวิธีอื่นไม่สำเร็จ และต้องควบคุมความเสียหาย

IMPORTANT · EASY OUT

Easy Out ไม่ได้แปลว่า “เจาะรู ตอกเข้า แล้วหมุน” ทุกแบบ

Screw Extractor มีหลายรูปแบบ ทั้งชนิดที่ต้องเจาะรูนำ ชนิดใช้ร่วมกับดอกเจาะซ้าย และรูปทรงการจับที่แตกต่างกัน ดังนั้นขนาดรูนำ ทิศทางการหมุน และวิธีใส่ตัว Extractor ควรอ้างอิงจากผู้ผลิตเครื่องมือที่ใช้อยู่

สิ่งที่ควรระวังคือ อย่าฝืนจน Extractor หักคารู เพราะ Extractor หลายชนิดมีความแข็งสูง เมื่อหักอยู่ภายในสกรูแล้ว ขั้นตอนการเจาะแก้ต่ออาจยากขึ้นมาก

BEFORE USING MORE FORCE

ถ้ามีสนิม อย่าเพิ่งเพิ่มแรงอย่างเดียว

หากตรวจพบว่าบริเวณเกลียวมีสนิม น้ำยาช่วยคลายเกลียวหรือ Penetrating Oil ที่เหมาะสมอาจช่วยให้การถอดง่ายขึ้น แต่ประสิทธิภาพขึ้นกับลักษณะการประกอบ ตำแหน่งที่น้ำยาสามารถเข้าถึง และสาเหตุที่ทำให้สกรูติด

หากเป็นน้ำยาล็อกเกลียว วิธีคลายต้องพิจารณาชนิดของผลิตภัณฑ์ และคำแนะนำของผู้ผลิต ไม่ควรใช้ความร้อนกับชิ้นงานโดยไม่ทราบก่อนว่า รอบข้างมีซีล พลาสติก สายไฟ ของเหลวไวไฟ หรือชิ้นส่วนที่ไวต่อความร้อนหรือไม่

SAFETY FIRST

เจียร ตัด เจาะ หรือตอก ต้องระวังมากกว่าตัวน็อต

ก่อนใช้เครื่องมือหมุนหรือเครื่องเจียร ต้องยึดชิ้นงานให้มั่นคง และตรวจว่าบริเวณด้านหลังหรือรอบสกรู ไม่มีสายไฟ ท่อ ชิ้นส่วนสำคัญ หรือวัสดุไวไฟ

ใช้อุปกรณ์ป้องกันที่เหมาะกับงาน โดยเฉพาะ แว่นตานิรภัยหรืออุปกรณ์ป้องกันใบหน้า เมื่อตัด เจียร เจาะ หรือตอก เพราะเศษโลหะและชิ้นส่วนของเครื่องมือสามารถกระเด็นได้

หากสกรูอยู่บนเครื่องจักร ควรแยกพลังงานและทำให้เครื่องอยู่ในสภาวะปลอดภัย ก่อนเริ่มถอดตามขั้นตอนของงานนั้น

AFTER REMOVAL

ถอดออกแล้ว อย่าเพิ่งใส่ตัวใหม่ทันที

ตรวจสภาพเกลียวในรูและเกลียวตัวผู้ก่อน หากเกลียวเสียหาย การใส่สกรูตัวใหม่แล้วขันต่อทันที อาจทำให้เกิดปัญหาซ้ำ

และเมื่อประกอบกลับ ควรใช้สกรูขนาดและเกรดที่เหมาะสม พร้อมขันตามค่าแรงบิดหรือวิธีประกอบ ที่ผู้ผลิตชิ้นงานกำหนด หากมีข้อกำหนด แทนการขันให้แน่นที่สุดเท่าที่ทำได้

FACTORIPRO SUMMARY

หัวรูดแล้วถอดได้ แต่ อย่าทำลายหัวเพิ่มโดยไม่จำเป็น

น็อตหกเหลี่ยมหัวจมที่รูด มีหลายวิธีแก้ ตั้งแต่การสร้างจุดจับใหม่ ใช้ไขควงตอก ใช้ Screw Extractor ไปจนถึงการบาก เจียร หรือเจาะ

หลักสำคัญคือ เริ่มจากวิธีที่ทำลายน้อยที่สุด ประเมินสาเหตุที่ทำให้เกลียวติด และค่อยเพิ่มระดับการแก้ไข เพราะถ้าทำหัวสกรูเสียหายมากเกินไปตั้งแต่ขั้นแรก งานที่ควรจบง่ายอาจกลายเป็นต้องซ่อมเกลียวหรือชิ้นงานตามมา

ขอขอบคุณแหล่งข้อมูลจาก Facebook : เพชร แห่งอิลลูมินาติ
Visitors: 96,317