โรงงาน Net Zero คืออะไร?

NET ZERO ≠ ZERO PRODUCTION ยังผลิตได้
แต่ต้องลด
การปล่อยจริง

Net Zero ไม่ได้หมายความว่า โรงงานต้องหยุดผลิต หรือไม่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเลยทุกจุด

แนวคิดหลักคือ ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกภายในขอบเขตที่กำหนด ให้ได้มากที่สุดตามแนวทางที่น่าเชื่อถือ แล้วจึงจัดการกับการปล่อยคงเหลือ ที่หลีกเลี่ยงได้ยากตามกรอบ Net Zero ที่องค์กรเลือกใช้

NET ZERO CONCEPT

Net Zero ต้องมองทั้ง “การปล่อย” และ “การลด”

ก่อนประกาศเป้าหมาย โรงงานต้องรู้ก่อนว่า ปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมใดบ้าง ปริมาณเท่าไร และขอบเขตที่กำลังพูดถึงคืออะไร จากนั้นจึงสร้างแผนลดการปล่อยและติดตามผลอย่างต่อเนื่อง

EMISSIONS การปล่อย
ก๊าซเรือนกระจก

−

DECARBONIZATION ลดการปล่อย
อย่างจริงจัง

→

NET ZERO PATHWAY จัดการการปล่อย
คงเหลือ

IMPORTANT DISTINCTION

Net Zero กับ Carbon Neutral เหมือนกันไหม?

NET ZERO

เน้นลดการปล่อยจริงก่อน

เป้าหมาย Net Zero ที่น่าเชื่อถือ มักให้ความสำคัญกับการลดการปล่อย ก๊าซเรือนกระจกอย่างลึกตลอดขอบเขตที่กำหนด และจัดการการปล่อยคงเหลือ ตามหลักเกณฑ์ของกรอบที่องค์กรใช้อ้างอิง

CARBON NEUTRALITY

ไม่ควรใช้แทนกันโดยอัตโนมัติ

Carbon Neutral หรือ Carbon Neutrality อาจมีขอบเขต วิธีคำนวณ และบทบาทของการชดเชยแตกต่างจาก Net Zero ตามมาตรฐานหรือโครงการที่ใช้อ้างอิง จึงควรระบุกรอบ ขอบเขต และวิธีการให้ชัด

NET ZERO ROADMAP

โรงงานจะเริ่มเดินไปสู่ Net Zero อย่างไร?

01 · MEASURE วัดการปล่อย

กำหนดขอบเขต รวบรวมข้อมูล และจัดทำบัญชีก๊าซเรือนกระจก

02 · REDUCE ลดการปล่อย

ปรับพลังงาน กระบวนการ วัตถุดิบ และกิจกรรมที่เกี่ยวข้อง

03 · TRANSFORM เปลี่ยนระบบ

ใช้เทคโนโลยี พลังงานสะอาด และแนวทางผลิตที่เหมาะสม

04 · ADDRESS RESIDUALS จัดการส่วนคงเหลือ

จัดการการปล่อย ที่ยังหลีกเลี่ยงได้ยาก ตามกรอบ Net Zero ที่เลือกใช้

5 DECARBONIZATION AREAS

5 แนวทางที่โรงงานใช้ลดการปล่อยได้

01 · RENEWABLE ENERGY

เพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียน

เช่น Solar PV หรือแหล่งพลังงานหมุนเวียนอื่น โดยต้องพิจารณารูปแบบการจัดหา โหลดไฟฟ้า ระบบไฟฟ้า ต้นทุน และข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

02 · ENERGY EFFICIENCY

ใช้พลังงานให้มีประสิทธิภาพขึ้น

เริ่มจากการวัดและวิเคราะห์ มอเตอร์ ปั๊ม พัดลม ระบบอัดอากาศ ระบบทำความเย็น เตา และกระบวนการผลิต ก่อนเลือกมาตรการที่เหมาะสม

03 · PROCESS & AUTOMATION

ปรับกระบวนการและระบบควบคุม

Automation, IoT และ Energy Monitoring สามารถช่วยให้เห็นข้อมูล และควบคุมกระบวนการได้ดีขึ้น แต่เทคโนโลยีเหล่านี้ ไม่ได้ลดพลังงานหรือคาร์บอนโดยอัตโนมัติ

04 · CIRCULARITY

ใช้ทรัพยากรและวัสดุอย่างมีประสิทธิภาพ

ลดของเสีย นำวัสดุกลับใช้ ปรับการใช้วัตถุดิบ หรือกู้คืนพลังงานและความร้อน ในกรณีที่เหมาะสมทางเทคนิคและสิ่งแวดล้อม

05 · SUPPLY CHAIN

มองออกไปนอกประตูโรงงาน

หากขอบเขตเป้าหมายครอบคลุมห่วงโซ่คุณค่า การเลือกวัตถุดิบ การขนส่ง Supplier การใช้ผลิตภัณฑ์ และปลายทางของผลิตภัณฑ์ อาจเป็นส่วนสำคัญของการลดการปล่อย

06 · RESIDUAL EMISSIONS

จัดการการปล่อยที่ยังเหลืออยู่

หลังดำเนินการลดการปล่อยจริงแล้ว การปล่อยที่ยังหลีกเลี่ยงได้ยาก ต้องจัดการตามหลักเกณฑ์ ของมาตรฐานหรือกรอบ Net Zero ที่องค์กรประกาศใช้อ้างอิง

DEFINE THE BOUNDARY ก่อนบอกว่า
“Net Zero”
ต้องรู้ Scope

คำว่า “โรงงาน Net Zero” จะมีความหมายไม่ครบ หากไม่ระบุว่าเป้าหมายครอบคลุมอะไร

การจัดทำบัญชีก๊าซเรือนกระจกขององค์กร มักพิจารณาแหล่งการปล่อย ทั้งจากกิจกรรมโดยตรง พลังงานที่จัดซื้อ และกิจกรรมในห่วงโซ่คุณค่า ตามขอบเขตและมาตรฐานที่ใช้

ดังนั้นก่อนตั้งเป้า ต้องกำหนด Boundary, Base Year และแหล่งการปล่อยที่ครอบคลุมให้ชัดเจน

SCOPE 1 การปล่อยโดยตรง

จากแหล่งที่องค์กรเป็นเจ้าของ หรือควบคุม ตามหลักเกณฑ์ ของบัญชีก๊าซเรือนกระจกที่ใช้

SCOPE 2 พลังงานที่จัดซื้อ

การปล่อยที่เกี่ยวข้องกับ ไฟฟ้า ไอน้ำ ความร้อน หรือความเย็นที่จัดซื้อ ตามวิธีการบัญชีที่เกี่ยวข้อง

SCOPE 3 ห่วงโซ่คุณค่า

การปล่อยทางอ้อมอื่น จากกิจกรรมต้นน้ำและปลายน้ำ ตามหมวดและขอบเขตที่เกี่ยวข้อง

AUTOMATION & IoT ติด IoT หรือทำ Automation ไม่ได้แปลว่าเป็น Net Zero

ระบบตรวจวัดและระบบอัตโนมัติ สามารถช่วยเก็บข้อมูล มองเห็นรูปแบบการใช้พลังงาน ลดเวลาการเดินเครื่องที่ไม่จำเป็น หรือช่วยควบคุมกระบวนการให้เหมาะสมขึ้น

แต่ต้องมีการ วัดผลก่อนและหลังการปรับปรุง จึงจะทราบว่ามาตรการนั้น ลดการใช้พลังงานหรือการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจริงเท่าใด การติด Sensor หรือ Dashboard เพียงอย่างเดียว ไม่ได้สร้างผลลดคาร์บอนโดยอัตโนมัติ

CARBON OFFSET & REMOVAL

Offset ไม่ควรเป็นขั้นตอนแรกของ Net Zero

การปลูกต้นไม้ การซื้อคาร์บอนเครดิต หรือการสนับสนุนโครงการลดก๊าซเรือนกระจก ไม่ควรถูกใช้เป็นเหตุผลให้โรงงาน หยุดพยายามลดการปล่อยจากการดำเนินงานของตัวเอง

สำหรับเป้าหมาย Net Zero ควรให้ความสำคัญกับ การลดการปล่อยจริงก่อน และแยกให้ชัดระหว่าง Carbon Reduction, Carbon Avoidance, Carbon Offset และ Carbon Removal ตามมาตรฐานหรือกรอบที่นำมาใช้อ้างอิง

WHY IT MATTERS

การเดินสู่ Net Zero ให้อะไรกับโรงงาน?

01 เห็นข้อมูลชัดขึ้น

รู้แหล่งการปล่อย และใช้ข้อมูลช่วย จัดลำดับการปรับปรุง

02 ใช้ทรัพยากรดีขึ้น

มาตรการด้านพลังงาน และวัสดุบางประเภท อาจช่วยลดความสูญเสีย

03 เตรียมพร้อมธุรกิจ

รองรับข้อกำหนด ลูกค้า ตลาด และนโยบายที่เปลี่ยนแปลง ตามบริบทของธุรกิจ

04 สร้างแผนระยะยาว

เปลี่ยนเรื่องคาร์บอน จากโครงการครั้งเดียว เป็นแผนปรับปรุงต่อเนื่อง

FACTORIPRO SUMMARY

Net Zero ไม่ใช่ “ปล่อยแล้วค่อยชดเชย”

โรงงาน Net Zero ควรเริ่มจากการรู้ว่า ตัวเองปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากที่ใด กำหนดขอบเขตและฐานข้อมูลให้ชัด แล้วสร้างแผน ลดการปล่อยจริงอย่างเป็นระบบ ผ่านประสิทธิภาพพลังงาน พลังงานหมุนเวียน การปรับกระบวนการ การใช้ทรัพยากร และมาตรการอื่นที่เหมาะกับโรงงาน

หลังจากลดการปล่อยตามแนวทางที่กำหนดแล้ว จึงจัดการกับการปล่อยคงเหลือ ตามหลักเกณฑ์ของกรอบ Net Zero ที่องค์กรเลือกใช้อ้างอิง

01 BOUNDARY 02 MEASURE 03 REDUCE 04 TRANSFORM 05 VERIFY 06 RESIDUALS