วิธีดูว่า “เพลาสึก” หรือยังใช้ต่อได้
วิธีดูว่า “เพลาสึก” หรือยังใช้ต่อได้?
ในงานโรงงาน “เพลา (Shaft)” คือหัวใจของการส่งกำลัง
แต่ปัญหาที่เจอบ่อยมากคือ…
> ใช้ไปนาน ๆ แล้ว “สึก” โดยไม่รู้ตัว
คำถามคือ
เราจะรู้ได้ยังไงว่าเพลายังใช้ต่อได้ หรือควรเปลี่ยนแล้ว?
วันนี้ FACTORIPRO จะพาเช็คแบบช่างตัวจริง
❓ Q1: เพลาสึกคืออะไร? เกิดจากอะไร?
เพลาสึก = ผิวเพลาถูกใช้งานจน “บางลง / ไม่กลม / เป็นรอย”
สาเหตุหลัก
- แรงเสียดทานจากแบริ่ง
- หล่อลื่นไม่พอ
- Alignment ไม่ตรง
- มีฝุ่น / สิ่งสกปรก
- โหลดเกิน
> ยิ่งปล่อยไว้ = เครื่องพังเร็วขึ้น
❓ Q2: สัญญาณว่า “เพลาสึกแล้ว”
ลองเช็ค 5 อาการนี้
1. มีรอยสึก / ร่อง / ขีด
- ใช้ตาเปล่าดูได้
- ถ้ามีรอยลึก = เริ่มอันตราย
2. เครื่องสั่นผิดปกติ (Vibration)
- เพลาสึก = หมุนไม่บาลานซ์
- ทำให้เครื่องสั่นมากขึ้น
3. มีเสียงดังแปลก ๆ
- เสียงหอน / เสียงครืด
- มักมาจากเพลากับแบริ่งไม่แน่น
4. แบริ่งเสียบ่อย
- ถ้าเปลี่ยนแบริ่งแล้วพังเร็ว
> มีโอกาสสูงว่า “เพลาสึก”
5. มีน้ำมันรั่ว / หลวม
- เพลาหลวม = ซีลทำงานไม่ดี
❓ Q3: วิธีเช็คเพลาแบบช่างมืออาชีพ
วิธีที่ 1 ใช้เวอร์เนีย / ไมโครมิเตอร์
- วัดเส้นผ่านศูนย์กลางเพลา
- เทียบกับสเปคเดิม
>> ถ้าขนาดลดลง = สึกแน่นอน
วิธีที่ 2 เช็ค Runout (ความเบี้ยว)
- ใช้ Dial Gauge
- หมุนเพลาแล้วดูค่าแกว่ง
>> ถ้าแกว่งมาก = เพลาผิดรูป
วิธีที่ 3 เช็คผิวสัมผัส
- ลูบดู / ใช้แสงสะท้อน
- ถ้าผิวไม่เรียบ = เริ่มสึก
วิธีที่ 4 ตรวจ Alignment
- เพลาต้องตรงกับมอเตอร์ / coupling
- ถ้าเอียง = สึกเร็ว
❓ Q4: แล้วแบบไหน “ยังใช้ต่อได้”?
>> ใช้เกณฑ์นี้ตัดสิน
✅ ยังใช้ต่อได้
- สึกเล็กน้อย (ไม่เกิน tolerance)
- ไม่มี vibration รุนแรง
- ไม่มีเสียงผิดปกติ
❌ ควรซ่อมหรือเปลี่ยน
- ขนาดเพลาลดเกินค่ามาตรฐาน
- มีร่องลึก / ผิวเสีย
- Runout สูง
- เครื่องสั่นแรง
❓ Q5: ถ้าสึกแล้ว ซ่อมได้ไหม?
> ได้ 3 วิธีหลัก
1. ชุบผิว (Hard Chrome / Thermal Spray)
เพิ่มความหนาเพลา
2. กลึงใหม่ + Sleeve
ใส่ปลอกเพลา
3. เปลี่ยนใหม่
ถ้าเสียหนัก
❓ Q6: ป้องกันเพลาสึกได้ยังไง?
✅ หล่อลื่นสม่ำเสมอ
✅ เช็ค Alignment
✅ ใช้แบริ่งคุณภาพ
✅ ป้องกันฝุ่นเข้า
✅ ทำ Preventive Maintenance
เพลาสึก “อย่ารอให้พัง” เพราะสิ่งที่จะพังคือทั้งเครื่อง
เช็คให้ทัน =
ลด Downtime
ประหยัดค่าซ่อม
เครื่องเดินนิ่ง
เพิ่มเพื่อน - ติดต่อสอบถาม
Line : @FACTORIPRO
