วิธีอ่านค่า Vernier Caliper
เวอร์เนียคาลิเปอร์ไม่ได้อ่านยาก หากเข้าใจว่าเรากำลังอ่าน สเกลหลัก + สเกลเวอร์เนีย และรู้ค่า Least Count ของเครื่องมือที่อยู่ในมือ
+ อ่านเวอร์เนีย
= ค่าที่วัดได้
Vernier Caliper
เป็นเครื่องมือวัดที่ใช้หลักการของ
Vernier Scale
เพื่ออ่านค่าที่ละเอียดกว่าการอ่าน
Main Scale เพียงอย่างเดียว
สิ่งสำคัญก่อนเริ่มอ่านคือ
ต้องรู้ว่าเวอร์เนียตัวที่กำลังใช้มี
Least Count หรือ Resolution เท่าใด
เพราะแต่ละรุ่นไม่ได้ใช้สเกลละเอียดเท่ากันทั้งหมด
Vernier Caliper คืออะไร?
เวอร์เนียคาลิเปอร์เป็นเครื่องมือสำหรับวัดมิติของชิ้นงาน โดยรุ่นทั่วไปสามารถใช้วัดได้หลายลักษณะ แต่ความสามารถจริงต้องดูจาก รูปแบบและสเปกของเครื่องมือแต่ละรุ่น
วัดขนาดภายนอก
เช่น ความหนา ความกว้าง หรือเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก
วัดขนาดภายใน
เช่น เส้นผ่านศูนย์กลาง หรือระยะภายในของรู
วัดความลึก
ใช้แกนวัดความลึก หากเครื่องมือรุ่นนั้นมีชุดวัดดังกล่าว
วัดระยะขั้น
เวอร์เนียบางรูปแบบ สามารถใช้พื้นผิวด้านท้าย สำหรับวัด Step ได้
Vernier Caliper แบบ Metric
พบได้หลายความละเอียด เช่น
0.02 mm หรือ 0.05 mm
ขณะที่ระบบ Imperial
ก็มีการแบ่งสเกลได้หลายรูปแบบ
ดังนั้นอย่าใช้สูตรหรือค่าของเวอร์เนียอีกตัว
มาคำนวณกับเครื่องมือที่อยู่ในมือ
โดยไม่ได้ตรวจสเกลก่อน
และควรแยกให้ออกว่า
Resolution ไม่ได้หมายถึง Accuracy
เครื่องมือที่อ่านได้ละเอียดกว่า
ไม่ได้แปลว่าจะวัดได้แม่นยำกว่าโดยอัตโนมัติ
ส่วนประกอบที่ต้องรู้ก่อนอ่านค่า
Main Scale
สเกลหลักบนตัวเครื่องมือ ใช้อ่านค่าหลักก่อนตำแหน่งศูนย์ ของ Vernier Scale
Vernier Scale
สเกลเลื่อนสำหรับอ่านส่วนละเอียด โดยหาขีดที่ตรงกับขีดของ Main Scale
Outside / Inside Jaws
ปากวัดสำหรับมิติภายนอก และภายใน โดยต้องสัมผัสชิ้นงาน ในตำแหน่งและแนวที่เหมาะสม
Depth Rod
แกนวัดความลึก ใช้วัดความลึกของรูหรือร่อง ในรุ่นที่ออกแบบมาสำหรับการวัดลักษณะนี้
หลักการอ่านแบบ Metric เข้าใจได้ด้วยสูตรเดียว
สูตรนี้ใช้เป็นหลักการพื้นฐานสำหรับ Vernier Scale แต่ต้องอ่าน Least Count ของเครื่องมือให้ถูกก่อน เพราะจำนวนขีดและการแบ่งสเกลของแต่ละรุ่นอาจต่างกัน
วิธีอ่านค่า Vernier Caliper หน่วย Metric
อ่าน Main Scale
ดูตำแหน่ง ศูนย์ของ Vernier Scale แล้วอ่านค่าบน Main Scale ที่อยู่ก่อนตำแหน่งศูนย์นั้น
หาขีดที่ตรงกัน
มองหาเส้นบน Vernier Scale ที่ตรงแนวกับเส้นใดเส้นหนึ่ง ของ Main Scale มากที่สุด
นำค่ามารวมกัน
นำค่าจาก Main Scale บวกกับค่าที่คำนวณจาก Vernier Scale
ตัวอย่าง
18.75 mm
สมมติว่าเวอร์เนียตัวอย่างมี
Least Count = 0.05 mm
อ่าน Main Scale ได้
18 mm
พบว่าขีดที่
15
ของ Vernier Scale ตรงกับ Main Scale
Vernier Value =
15 × 0.05 mm =
0.75 mm
แล้ว Vernier หน่วยนิ้วอ่านอย่างไร?
หลักการยังเหมือนเดิม คืออ่าน Main Scale + Vernier Scale แต่ต้องดูรูปแบบการแบ่งสเกลของเครื่องมือจริง เพราะ Imperial Vernier ไม่ได้มีเพียงรูปแบบเดียว
ตัวอย่างเดิมที่คำนวณ
6/16 + 6/128 = 27/64 นิ้ว
จะถูกต้องก็ต่อเมื่อ
สเกลของเครื่องมือจริงถูกแบ่งในลักษณะที่ทำให้ค่าดังกล่าวตรงกับการอ่านนั้น
วิธีที่ปลอดภัยกว่าคือ
อ่านเครื่องหมายบน Main Scale,
ตรวจ Least Count ของ Vernier
แล้วคำนวณตามสเกลของเครื่องมือตัวนั้น
แทนการใช้สูตร 1/128 นิ้วกับทุกเครื่อง
เทคนิควัดให้เชื่อถือได้มากขึ้น
มองสเกลในแนวที่เหมาะสม
อ่านสเกลโดยให้แนวสายตาเหมาะสมกับสเกล เพื่อลดความคลาดเคลื่อนจากการมอง หรือ Parallax
ตรวจ Zero ก่อนวัด
ทำความสะอาดผิววัดแล้วปิดปากวัด ตรวจว่าศูนย์ตรงกันหรือมี Zero Error ที่ต้องพิจารณา
ใช้แรงวัดสม่ำเสมอ
ให้ผิววัดสัมผัสชิ้นงานอย่างเหมาะสม ไม่บีบแรงเกินจำเป็น โดยเฉพาะชิ้นงานบางหรือวัสดุอ่อน
ทำความสะอาดผิวสัมผัส
เศษโลหะ ฝุ่น น้ำมัน หรือสิ่งแปลกปลอมระหว่างผิววัดกับชิ้นงาน สามารถทำให้ค่าที่อ่านเปลี่ยนได้
จัดแนวให้ถูก
การวัดเส้นผ่านศูนย์กลาง ความหนา หรือความลึก ต้องจัดเครื่องมือให้สัมพันธ์กับมิติ ที่ต้องการวัด
วัดซ้ำเมื่อจำเป็น
งานที่ต้องการความมั่นใจ ควรวัดซ้ำหรือวัดหลายตำแหน่ง เพื่อช่วยตรวจความสม่ำเสมอของชิ้นงาน และวิธีวัด
ข้อผิดพลาดที่มือใหม่เจอบ่อย
สับสนระหว่าง Metric กับ Imperial
จำค่าจากเวอร์เนียตัวอื่น มาใช้กับเครื่องมือปัจจุบัน
ปากวัดเอียง หรือสัมผัสชิ้นงานไม่เหมาะสม
เริ่มวัดทันที โดยไม่ตรวจสภาพศูนย์และผิววัด
Vernier กับ Digital Caliper ต่างกันอย่างไร?
Vernier Caliper
Digital Caliper
อ่าน Vernier ให้เป็น เริ่มจาก รู้สเกลของเครื่องมือ
หลักพื้นฐานคือ
Main Scale + Vernier Scale
อ่านค่าหลักจากตำแหน่งก่อนศูนย์ของ Vernier
จากนั้นหาขีด Vernier ที่ตรงกับ Main Scale
แล้วนำหมายเลขขีดนั้นคูณกับ
Least Count
ของเครื่องมือ
แต่การอ่านตัวเลขได้
ยังไม่เท่ากับการวัดที่ถูกต้อง
เพราะผลการวัดยังขึ้นกับ
Zero Error, สภาพผิววัด,
Alignment, Measuring Force,
สภาพเครื่องมือ และวิธีใช้งาน
และจำไว้ว่า
Resolution ≠ Accuracy
ตัวเลขที่ละเอียดกว่า
ไม่ได้ยืนยันว่าผลการวัดแม่นยำกว่าโดยอัตโนมัติ
.png)
