ลวดเชื่อมมีกี่แบบ? เลือกให้ถูกกับงานเชื่อม
คำว่า “ลวดเชื่อม” ที่ช่างใช้เรียกกัน จริง ๆ ครอบคลุมอุปกรณ์สิ้นเปลืองหลายรูปแบบ และแต่ละกระบวนการทำงานไม่เหมือนกัน เลือกให้ถูกต้องเริ่มจากรู้ก่อนว่าเรากำลังเชื่อมด้วยระบบอะไร
ก่อนเลือกลวด ต้องรู้ก่อนว่าใช้กระบวนการเชื่อมอะไร
การเลือกวัสดุสิ้นเปลืองสำหรับงานเชื่อม
มีผลต่อการทำงานของอาร์ก
คุณสมบัติของแนวเชื่อม และความเหมาะสมกับชิ้นงาน
แต่คำถามว่า
“ลวดเชื่อมมีกี่แบบ?” ไม่มีคำตอบเป็นจำนวนตายตัว
เพราะสามารถแบ่งได้หลายเกณฑ์
ทั้งตามกระบวนการเชื่อม วัสดุ
Classification ลักษณะลวด และการใช้งาน
สำหรับการทำความเข้าใจเบื้องต้น
เราสามารถเริ่มจาก 4 กลุ่มกระบวนการที่พบได้บ่อย
คือ SMAW, TIG, MIG/MAG และ FCAW
4 กลุ่มที่ควรรู้จักก่อนเลือก
จุดสำคัญคือทั้ง 4 กลุ่มนี้ไม่ได้ใช้ “ลวด” ในลักษณะเดียวกันทั้งหมด
ลวดเชื่อมหุ้มฟลักซ์
อิเล็กโทรดแบบสิ้นเปลือง มีแกนโลหะและสารพอกหุ้ม ใช้กันแพร่หลายในงานเชื่อมด้วยมือ
ทังสเตนอิเล็กโทรด
ใช้ทังสเตนสร้างอาร์ก และสามารถเติม Filler Metal แยกต่างหากเมื่อกระบวนการต้องการ
ลวดป้อนต่อเนื่อง
ลวดอิเล็กโทรดถูกป้อนอย่างต่อเนื่อง ผ่านหัวเชื่อม และทำหน้าที่เป็นโลหะเติม ในกระบวนการ
ลวดฟลักซ์คอร์
เป็นลวดอิเล็กโทรดแบบมีแกนฟลักซ์ มีทั้งระบบที่ใช้แก๊สปกคลุม และชนิด Self-shielded
แต่ละแบบทำงานต่างกันอย่างไร?
ลวดเชื่อมหุ้มฟลักซ์
เป็นอิเล็กโทรดแบบสิ้นเปลือง
ตัวแกนโลหะจะหลอมเป็นส่วนหนึ่งของแนวเชื่อม
ขณะที่สารพอกหุ้มมีบทบาทในการช่วยสร้างสภาวะปกป้องบ่อหลอม
และเกิดสแลกตามชนิดของลวด
ตัวอย่าง Classification ที่พบได้ เช่น
E6013 และ E7016
แต่ทั้งสองไม่ได้หมายความว่าเหมาะกับงานเดียวกันทุกกรณี
ต้องเลือกตามคุณสมบัติที่งานต้องการ
ท่าเชื่อม กระแส/ขั้วไฟ และคำแนะนำของผู้ผลิต
ทังสเตนอิเล็กโทรด + ลวดเติมเมื่อจำเป็น
TIG ใช้
ทังสเตนอิเล็กโทรดแบบไม่สิ้นเปลืองเป็นหลักในการสร้างอาร์ก
และใช้แก๊สปกคลุมบริเวณเชื่อม
หากงานต้องเติมเนื้อโลหะ
จะใช้ Filler Rod หรือ Filler Metal
ที่เหมาะกับวัสดุแยกต่างหาก
และบางงานสามารถเชื่อมโดยไม่เติมลวดได้
กระบวนการนี้ถูกใช้กับวัสดุหลายชนิด
เช่น เหล็กกล้าไร้สนิมและอะลูมิเนียม
โดยต้องเลือกอิเล็กโทรด ลวดเติม
แก๊ส และค่าการเชื่อมให้เหมาะกับวัสดุและงาน
ลวดอิเล็กโทรดแบบป้อนต่อเนื่อง
ในกระบวนการ GMAW
ลวดอิเล็กโทรดจะถูกป้อนต่อเนื่องผ่านหัวเชื่อม
และหลอมเป็นโลหะเติมของแนวเชื่อม
โดยมีแก๊สช่วยปกคลุมบริเวณอาร์กและบ่อหลอม
สามารถใช้งานกับวัสดุหลายประเภท
แต่ต้องเลือกลวด แก๊ส
และค่าการเชื่อมให้สัมพันธ์กับวัสดุจริง
ไม่ควรเลือกจากคำว่า MIG/MAG เพียงอย่างเดียว
ลวดเชื่อมฟลักซ์คอร์
FCAW ใช้ลวดอิเล็กโทรดแบบป้อนต่อเนื่อง
ที่ภายในมีวัสดุแกนหรือฟลักซ์ตามประเภทของลวด
จุดที่ควรรู้คือ
FCAW ไม่ได้หมายความว่าไม่ต้องใช้แก๊สทุกชนิด
เพราะมีทั้งชนิด Self-shielded
และชนิด Gas-shielded
การเลือกต้องดู Classification ของลวด
วัสดุ ท่าเชื่อม
คุณสมบัติแนวเชื่อมที่ต้องการ
และข้อกำหนดของกระบวนการ
TIG ต้องแยก
“Electrode”
กับ “Filler”
ต้นฉบับเรียก TIG ว่า
“ลวดเชื่อมทังสเตน”
ซึ่งอาจทำให้เข้าใจว่าทังสเตนทำหน้าที่เหมือนลวดเชื่อมธูปหรือ MIG
จริง ๆ แล้วใน TIG
ทังสเตนเป็นอิเล็กโทรดแบบไม่สิ้นเปลือง
ที่ใช้สร้างอาร์กเป็นหลัก
ไม่ได้ตั้งใจให้หลอมเข้าไปเป็นเนื้อแนวเชื่อม
ส่วนโลหะเติมหรือ Filler Metal
หากงานต้องใช้
จะเป็นวัสดุอีกส่วนหนึ่งที่เลือกให้เหมาะกับโลหะฐานและข้อกำหนดของงาน
E6013 กับ E7016 ไม่ได้ต่างกันแค่ “เบอร์ลวด”
รหัส Classification ของลวด SMAW ใช้สื่อข้อมูลเกี่ยวกับคุณสมบัติและการใช้งานของอิเล็กโทรด จึงไม่ควรมองว่าลวดทุกเบอร์ที่มีขนาดเท่ากันสามารถแทนกันได้ทันที
เป็น Classification หนึ่งของลวดหุ้มฟลักซ์ การเลือกใช้ควรดูขนาดลวด ช่วงกระแส ขั้วไฟ ท่าเชื่อม และข้อมูลของผลิตภัณฑ์จริง
เป็นอีก Classification ที่มีคุณลักษณะและข้อกำหนดต่างจาก E6013 จึงควรเลือกตามงานและข้อกำหนด ไม่ใช่เลือกเพราะเป็น “ลวดเชื่อมเหล็ก” เหมือนกัน
เลือกลวดเชื่อม ต้องดูอะไรบ้าง?
วัสดุที่จะเชื่อม
ระบุโลหะฐานให้ชัด เช่น เหล็กกล้าคาร์บอน สแตนเลส หรืออะลูมิเนียม ก่อนเลือกวัสดุเติม
กระบวนการเชื่อม
SMAW, TIG, MIG/MAG และ FCAW ใช้วัสดุสิ้นเปลือง และการตั้งค่าต่างกัน
รอยต่อและท่าเชื่อม
ความหนา รูปแบบรอยต่อ และตำแหน่งเชื่อม เป็นส่วนหนึ่งของการเลือกลวดที่เหมาะสม
ข้อกำหนดของงาน
งานโครงสร้างหรืองานควบคุมคุณภาพ ต้องดู Classification WPS และข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
จำง่าย ๆ แต่ไม่เหมารวม
“เชื่อมเหล็ก” อย่างเดียว ยังบอกไม่ได้ว่าควรใช้ลวดอะไร
แม้ชิ้นงานจะเรียกรวม ๆ ว่าเหล็ก
แต่การเลือกวัสดุเติมยังต้องพิจารณา
ชนิดและคุณสมบัติของโลหะฐาน
ความหนา รอยต่อ ท่าเชื่อม
คุณสมบัติทางกลที่ต้องการ และกระบวนการเชื่อม
สำหรับงานที่มีข้อกำหนดทางวิศวกรรม
ไม่ควรเลือกลวดจากความคุ้นเคยเพียงอย่างเดียว
แต่ควรตรวจ Classification
เอกสารผู้ผลิต และ WPS หรือข้อกำหนดของงานที่เกี่ยวข้อง
เลือกลวดให้ถูก เริ่มจาก “รู้กระบวนการและวัสดุ”
หากแบ่งเพื่อทำความเข้าใจเบื้องต้น
เรามักพบ 4 กลุ่มสำคัญ ได้แก่
SMAW, TIG, MIG/MAG และ FCAW
แต่คำว่า “ลวดเชื่อม 4 แบบ”
ไม่ได้หมายความว่าลวดเชื่อมทั้งหมดบนโลกแบ่งได้เพียง 4 ชนิด
สิ่งสำคัญกว่าการจำจำนวน
คือเข้าใจว่าแต่ละกระบวนการ
ใช้อิเล็กโทรดและโลหะเติมต่างกันอย่างไร
แล้วจึงเลือก Classification
ขนาด และเงื่อนไขการใช้งานให้ตรงกับชิ้นงานจริง
โดยเฉพาะงานโครงสร้างหรืองานที่ควบคุมคุณภาพ
ให้ยึด
WPS ข้อกำหนดของงาน และข้อมูลจากผู้ผลิต
เป็นหลัก
.png)